woensdag 8 november 2017

Duorecensie 'Het Noordwater' – Ian McGuire


Genre: thriller
Uitgever: Cargo
ISBN: 9789023481720
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 320
Uitgave: 21 september 2017

Dank aan Cargo voor het beschikbaar stellen van dit recensie-exemplaar.

Joop: Ian McGuire (1964) is een Engelse schrijver en academicus. Hij studeerde aan de universiteit van Manchester en ontving van de Universiteit van Virginia de titel PH.D in de Noord-Amerikaanse literatuur van de 19e eeuw. Hij is medeoprichter van het University of Manchester's Centre for New Writing. Hij werkt als universitair docent aan dezelfde universiteit.

Patrice: 1859. Sumner is nog maar net terug uit het onrustige India waar hij als assistent-arts in het Britse leger zat wanneer hij in aanraking komt met de rijke ondernemer Baxter. Deze biedt Sumner een baan als scheepsarts op zijn schip de Volunteer. Omdat er in India het een en ander is voorgevallen waardoor Sumner oneervol is ontslagen heeft hij de banen niet voor het kiezen. Er zit hem niets anders op dan dat hij dit aanbod aanneemt. Een periode op zee zal hem goeddoen. Het interesseert Baxter niets wat iemand op zijn kerfstok heeft mits hij zijn werk maar goed doet en dat blijkt ook wel uit het personeel dat hij op Brownlee afstuurt. Deze walvisvaarder heeft al een discutabele reputatie dat pech hem zou achtervolgen en dus is het idee al snel geboren dat ze naar het ijzige Noordwater varen om daar het schip te laten zinken. Baxter komt op dit plan omdat de walvisvaart nog maar nauwelijks iets opbrengt, het is amper mogelijk het hoofd boven water te houden. Daarbij heeft hij nooit genoeg geld en dit idee brengt dat wel in het laatje. Het verzekeringsgeld lonkt en ze kunnen de verleiding niet weerstaan om hun plan ten uitvoer te brengen. Het is zaak om geen onrust of argwaan te kweken bij de manschappen, zonder hen is het idee bij voorbaat al gedoemd te mislukken.


Joop: Patrick Sumner, een oneervol ontslagen legerarts keert terug uit India en monstert aan als scheepsarts op de walvisvaarder Volunteer. Het is 1857 en door de ontdekking van fossiele oliën is de vraag naar walvisolie zo sterk gedaald dat het nauwelijks nog loont om ieder jaar een kostbare walvisjacht te organiseren. Het schip vertrekt dan ook met de opdracht aan kapitein Baxter om het schip te laten vergaan waardoor de eigenaar de uitkering van de verzekering kan opstrijken. De Volunteer zet koers naar de Noordelijke IJszee. Aan boord bevindt zich Harry Drax, een wrede en uiterst gewelddadige harpoenier.


Je zou haast zeggen dat de Lieve Heer niet veel tijd doorbrengt hier in het Noordwater………...Waarschijnlijk houdt hij niet van de kou.

Patrice: Wát een indrukwekkend verhaal is dit zeg! Het is ronduit bizar en ijzingwekkend wat deze Ian McGuire heeft geschreven. Het verhaal begint al goed door de aandacht te vestigen op een van de bemanningsleden, Henry Dax. Hij blijkt meteen al een duivels karakter te hebben en dat zet al meteen de toon. Dit onheilspellende gevoel blijft je achtervolgen, dat gaat niet meer weg. Ook het feit dat iedereen wel een dubbele agenda lijkt te hebben zorgt dat dit verhaal meteen al intrigeert. Niemand vertrouwt elkaar en achterdocht lijkt een voedingsbron voor heel veel rottigheid. Wat volgt is dat McGuire je het verhaal intrekt en niet meer loslaat. De sfeer op het schip, de onderlinge interactie van de manschappen, de onderhuidse spanning en het weerbarstige karakter van Moeder Natuur maken dat je blijft lezen. Maar ook de tweede verhaallijn, die van Sumner in India, is prachtig. Hiermee geeft McGuire inzage in de persoon Sumner en wat er in die periode is voorgevallen waardoor hij nu op de Volunteer zit.

Joop: Ian McGuire bezit het buitengewone talent om in prachtig proza een duistere en verontrustende wereld zichtbaar te maken. Het hakt er behoorlijk in. Hoewel het verhaal gewelddadig is en onderwerpen als moord, verkrachting, grof taalgebruik, wreedheid tegenover dieren en belediging van vrouwen niet worden geschuwd, laat het verhaal je niet meer los. Een verhaal dat bevolkt wordt door personages die in de onherbergzame en goddeloze wereld van kou en ijs iedere vorm van menselijkheid lijken te hebben verloren en leven volgens hun eigen regels en wetten. Mensen zoals Harry Drax, een gewetenloze schurk zonder een greintje moreel of ethisch besef, Patrick Sumner, de aan heroïne verslaafde arts die nog enige invloed op Drax lijkt te hebben, scheepskapitein Brownlee die eerder schipbreuk leed en Baxter, de op geld beluste financier van de onderneming die over lijken gaat. Allemaal mensen voor wie je maar weinig empathie (of sympathie?) kunt opbrengen maar die wel heel erg levensecht worden beschreven.

Patrice: Dat Sumner iets te verbergen heeft mag duidelijk zijn, maar dat geldt nagenoeg voor iedereen op het schip. Die wetenschap, die onderlinge achterdocht terwijl ze op elkaar aangewezen zijn om te kunnen overleven tijdens deze barre strooptocht, maakt alles nóg realistischer. De manier waarop McGuire dit uiteen zet is ronduit fantastisch, beeldend en filmisch. Het mag dan ook geen wonder zijn dat dit boek bewerkt wordt tot een televisieserie door de BBC. Als het rauwe, de kou en het harde leven op papier al zo tot leven komen, hoe betoverend moet dat straks op beeld dan zijn? McGuire beschrijft alles tot in detail, zelfs geuren dusdanig dat je ze meent te ruiken (en dat is niet altijd gewenst). De schrijfstijl van deze auteur is van uitzonderlijke kwaliteit, complimenten ook voor de vertaling! De rijk gevulde dialogen, het wantrouwen en de overlevingsdrang weet hij zo realistisch te verwoorden dat het tegelijkertijd haast onwerkelijk aandoet. Ronduit prachtig! Volle zinnen, sterke personages en passende actie waar nodig zorgen voor een uitermate vloeiend en prachtig geheel.

Joop: “Het Noordwater” is meer literaire fictie dan een thriller. Hoewel het boek alle kenmerken van een goede thriller in zich heeft, gaat het toch vooral om de personages. Welke invloed hebben de omstandigheden waaronder ze leven en de groep waarin zij moeten functioneren op hen? Waarom veranderen ze van normale mensen in wezens die iedere vorm van redelijkheid en respect verloren lijken te hebben?

Patrice: ‘Het Noordwater’ is een zeldzaam mooi verhaal geworden. Het bevat alle elementen om het predicaat mustread met recht te dragen. Ondanks dat het verhaal met vlagen ontzettend rauw en zelfs grof is wordt het geen enkel moment grensoverschrijdend. Het is allemaal typerend voor die tijd, de sfeer en bijbehorende chaos. De wanhoop, de angst en het onheil dat boven de hoofden van de bemanning hangt zorgen dat je dit boek in één ruk uitleest. Met momenten heb je zelfs het kippenvel op je armen staan. Het kruiend ijs en de doordringende kou zorgen voor levensechte rillingen. Dit is een overtuigend en verrassend boek dat terecht vijf sterren verdient! Echt heel bijzonder en een absolute must voor iedere liefhebber van een goed verhaal.

Joop: “Het Noordwater” is een fascinerend boek over een tijdperk en de mensen die daarin leefden, dat door Ian McGuire uiterst geloofwaardig wordt beschreven. De schrijfstijl is bewonderenswaardig poëtisch en verontrustend banaal tegelijkertijd. Een boek dat je nog lang zal bijblijven. *****



1 opmerking:

Lili Bammens zei

Knappe duo-recensie! Ik las het boek ook onlangs, en ondanks het feit dat ik geweld verafschuw, heb ik het toch heel graag gelezen.De enige gruwel die ik aan me heb laten voorbijgaan, is toen Sumner in het berenlijk kroop om niet te bevriezen. Voor mij is dit geen thriller, zoals het boek meestal op internet wordt beschreven, maar eerder een psychologische roman. Als lid van een leesclub ga ik dit boek wel niet voorstellen want ik vrees dat het voor sommigen toch te gruwelijk is.